Bilindiği üzere Türkiye, uluslararası piyasalardaki değişimlere hızlı tepki veren bir ekonomik alt yapıya sahip. Bu bağlamda, küresel gelişmeler nedeniyle döviz sık sık değer kazanıp, değer kaybedebiliyor. Özellikle faiz oranlarındaki değişmeler, jeopolitik konumumuz gereği komşu ülkelerdeki gündem değişiklikleri bile dövizin değişmesine doğrudan etki eden kriterler arasında yer alıyor. Yazımızın devamında genel olarak döviz neden yükselir, neden düşer gibi sorularınıza yanıt vermeye çalışacağız.

Döviz Neden Yükselir?

Dövizin yükselmesi demek, Türk Lirası para biriminin değer kaybetmesi anlamına gelir. Bu ekonomik olarak iyiye kötüye işaret eder. Dövizin yükselmesiyle bağlantılı olarak faizler yükselir. Dövizin yükselmesi neden olur? Bu sorunun cevabını madde madde ele alalım.

  • Dünyada söz sahibi olan ülkelerin başkanlarının, başbakanlarının veya ülke yöneticilerinin açıklamaları,
  • Ekonomik güce sahip ülkelerin yaptırımları,
  • Ülkemizdeki yatırımcıların, yatırımlarını çekmesi,
  • Spekülasyonların gündeme gelmesi,
  • Döviz kaynağı gereksiniminin artması,
  • Dış borçlanmanın artması,
  • İşsizliğin artması,
  • Ülkedeki terör olayları,
  • Seçimler,
  • Yolsuzluk iddialarıyla gündeme gelen hükümetler, ülke yönetiminde görev alanlar hakkında açılan davalar gibi çeşitli olaylar,
  • Moody’s, Fitch ve Standard and Poor’s gibi kredi değerlendirme kuruluşlarının belirli dönemlerde ülkemizi yatırım yapılabilir ülkeler listesinde aşağı yönlü değerlendirmesi gibi nedenlerden dolayı döviz yükselebilir.

Döviz Neden Düşer?

Ekonomik olarak şeffaf olan ülkelerin para birimleri daha stabildir. Özel sektörün daha işlevsel olması, yatırımların artması, yurtdışından ülke ekonomisine katkı sağlayabilecek turizm rakamları dövizin değer kaybetmesine neden olur. Dövizin değer kaybetmesi, ülke para biriminin değer kazanması anlamına gelir. Şimdi dövizin düşmesi neden olur? Bu soruya madde madde yanıt verelim.

  • Petrol fiyatlarının düşmesi,
  • İşsizliğin azalması,
  • Ekonomik büyüme,
  • Kredi değerlendirme kuruluşlarının olumlu değerlendirmeleri,
  • Yurtdışından ve yurtiçinden çeşitli özel sektör iş kollarına yatırım yapılması,
  • Terör olaylarının yaşanmaması,
  • Ülkedeki istikrarın sürmesi,
  • Askeri hareketliliğin azalması,
  • Üretimin artması,
  • Enerjide dışa bağımlılığın azalması,
  • Geri dönüşüme olan ilginin artması,
  • Bilimsel gelişmelerin gündeme gelmesi,
  • Ülke içerisinde huzurun artması ve insanların mutlu olması gibi çeşitli nedenler, dövizin değer kaybetmesine neden olur. Bu sayede ekonomik büyüme gerçekleşir.

Dövizin Yükselmesi ve Düşmesinin Diğer Nedenleri

Yukarıda bahsettiğimiz maddeler, kesin sonucu olan gelişmelerdir. Fakat bazı gelişmeler vardır ki, bu olayların sonucunda dövizin hareket yönü kestirilemez. Örneğin, siyasi hamleler, ülkelerle yapılan iş anlaşmaları, erken seçime gidilmesi, dış ülkelerde yaşanan olumlu veya olumsuz gelişmeler sonucunda dövizin nasıl tepki vereceği zamanla anlaşılır. Yatırımcılar için  bu tür gelişmeler, beklemeye işaret eder. Hisse senedi alış ve satışları için belirsiz olaylar karşısında beklemek en garanti yöntemdir. Fakat risk almak isteyen yatırımcılar, geçmiş tecrübeleri de göz önünde bulundurarak çeşitli adımlar atmaktadır.